46 nci madde nedir ?

“Bir dokun, bin ah işit” Ne Anlama Gelir?

Atasözünün Kökeni ve Temel Anlamı

“Bir dokun, bin ah işit” ifadesi Türkçede yaygın olarak kullanılan bir atasözü ya da deyimdir. Sözlük anlamıyla bakıldığında bir kez “dokunmak” ya da sormak anlamında bir temasın ardından, karşı taraftan sayısız “ah” yani şikâyet, ızdırap çıktığını ifade eder. :contentReference[oaicite:0]{index=0}

Dolayısıyla, bu atasözü hem “bir kez ilgi göster, ama ne kadar çok dert çıkar” anlamını hem de “insanların içlerinde biriktirdikleri şikâyetleri dışa vurduklarında çok konuşabileceğini” vurgular.

Tarihsel Arka Plan

Türk sözlü kültüründe atasözleri, halkın deneyimlerinden, gözlemlerinden ve toplumsal ilişkilerinden doğmuş öğüt niteliğindeki ifadelerdir. :contentReference[oaicite:1]{index=1}

Örneğin, Divânu Lügati’t-Türk gibi eski eserlerde bile “sav” ya da atasözü niteliğindeki sözler yer almakta, halkın ortak düşünce dünyasını yansıtmaktadır. :contentReference[oaicite:3]{index=3}

Bu bağlamda, “Bir dokun, bin ah işit” gibi ifadeler, anonim biçimde halk arasında dolaşmış, kuşaktan kuşağa aktarılmıştır.

Açıklamalı kaynaklarda “kâseifağfurdan” gibi eski ekiyle birlikte kaydedildiği görülmektedir: “Bir dokun, bin ah işit, kâseifağfurdan.” :contentReference[oaicite:4]{index=4}

“Kâseifağfurdan” ifadesinin tam yorumu bugün yaygın kullanılmasa da, çanak–kase bağlamında eski Türkçede ya da Osmanlıca metinlerde birlikte kullanıldığı görülmüştür.

Anlam Katmanları ve Günlük Kullanımı

Bu atasözünün anlamında birkaç katman göze çarpar:

– Bir kişinin derdi ya da sorunu olduğunda, “bir dokunmak” yani ona ilgi göstermek ya da sormak yeterli olabilir.

– Ancak bu ilgi gösterildiğinde kişi “bin ah” çıkartabilir: içindeki çok şikâyet, ızdırap, anlatılmamış duygu birikimi dışa vurulur.

– Böylece, sosyal ilişkilerde bu söz bir uyarı, bir öğüt ya da gözlem niteliği taşır: “Dikkat et, birileriyle konuştuğunda sadece birkaç dakika ile yetinmeyebilirsin.”

– Ayrıca, karşıdakini dinlemek ya da onun dertlerini paylaşmak konusunda da bir sorumluluk çağrısı yapılabilir: “Dinlediğin kişi çok şey anlatabilir.”

Günlük dilde şöyle kullanılabilir: “Kadına bir dokundum bin ah işittim” gibi. [1]

Bu kullanımda hem şaşkınlık hem de “bak sen ne kadar çok dert varmış” anlamı hissedilir.

Akademik ve Toplumsal Yorumlar

İletişim ve Psikoloji Açısından

Günümüzde toplumsal iletişim, empati, dinleme gibi kavramların önemi üzerinde durulurken, bu atasözü de aslında “aktif dinleme” ve “duygusal yüklerin paylaşılması” açısından okunabilir.

Bir araştırma, atasözleri ve deyimlerin kültürel belleğin aktarımı açısından önemli olduğunu; dil öğretimi, kültür aktarımı ve toplumsal belleğin oluşumunda kritik rol oynadığını vurgulamaktadır. :contentReference[oaicite:6]{index=6}

Bu çerçevede “Bir dokun, bin ah işit” ifadesi, sadece bir uyarı değil; aynı zamanda bir toplumsal olanı da yansıtır: insanlar bir kez açıldığında çok şey söyleyebilirler, bu yüzden dikkatli dinlemek önemlidir.

Eleştirel Yaklaşımlar

Bazı kaynaklar ise atasözünü, olumsuz bir anlamda — “geveze kişilerin sürekli dert anlatma eğilimi” — şeklinde yorumlar. Örneğin “Toplumda bazı kişiler vardır ki özel dertlerini anlatmaya bayılırlar… karşısındaki kişi “Nasılsın?” deyivere saatlerce konuşur.” şeklinde bir açıklama yapılmıştır. :contentReference[oaicite:7]{index=7}

Bu yorum, dinleyenin de sıkılabileceğini, anlatanın da kendini acındırma eğiliminde olabileceğini ima eder. Bu bağlamda, toplumda “dinlemenin sınırı”, “anlatanın sorumluluğu” gibi sorular gündeme gelir.

Modern İletişim ve Dijital Yaşamda

Sosyal medya ve dijital iletişim çağında, insanların özellikle duygusal yüklerini çevrimiçi platformlarda paylaşması bu atasözünün güncel karşılığını bulabilir. Bir gönderiyle (bir dokunuş) başlayan paylaşım, uzun yorum sohbetlerine (bin ah) dönüşebilir. Bu anlamda “bir dokunmak” dikkat çekebilir ama ardından gelen “bin ah” boyutu sorumluluk, empati ya da dinleme ihtiyacını da artırır.

Bu Atasözünün Hayatımıza Katkısı

– İnsan ilişkilerinde daha dikkatli olmak, bir soru‑sorun durumunda karşımızdakini yalnız bırakmamak.

– Dinleyici olarak “bir dokunmak” yerine sessizce ve empatiyle “dinlemek” bilincini geliştirmek.

– Kendi içimizde biriktirdiğimiz duyguların farkında olmak; birisi sorunca kendimizi ifade etmeye hazır olabiliriz.

– Sözlü kültürün bir parçası olarak, dilimizdeki zenginliği ve toplumsal deneyimi bu tür deyim‑atasözleri üzerinden anlamak.

Sonuç olarak “Bir dokun, bin ah işit” atasözü, kısa fakat derin bir öğüttür. Hem ilgi göstermeyi hem de karşıdakinin söze dökmek istediği çok şey olabileceğini hatırlatır. Toplumsal ilişkilerde, dinlemede ve paylaşımda sorumluluğu gündeme getirir.

—

Etiketler: #atasözü #deyim #BirDokunBinAhİşit #Türkçe #kültür #dinleme #empati

—

Sources:

[1]: https://www.yenicaggazetesi.com.tr/bir-dokun-bin-ah-isit-deyimi-ne-anlama-geliyor-838736h.htm?utm_source=chatgpt.com “Bir dokun bin ah işit deyimi ne anlama geliyor? – Yeniçağ Gazetesi”